Thymele Logo
Search

ακρόαση [οντισιόν] [ουσ. θηλ.]

Articles Icon 2
Videos Icon 4
Videos Icon 4
[1]

Ορισμός

Δοκιμασία επιλογής ερμηνευτών/ερμηνευτριών, η οποία διεξάγεται κατά κανόνα ενώπιον επιτροπής και συνίσταται στη ζωντανή ή μαγνητοσκοπημένη παρουσίαση προετοιμασμένου ή αυτοσχέδιου υλικού, με σκοπό την κάλυψη ρόλου ή θέσης σε παραγωγή, σε καλλιτεχνικό σχήμα ή σε σχολή.

Ανάπτυξη

Η ακρόαση αποτελεί τον κατεξοχήν μηχανισμό πρόσβασης στην καλλιτεχνική εργασία και στην καλλιτεχνική εκπαίδευση. Διενεργείται κατά κανόνα ενώπιον επιτροπής, η σύνθεση της οποίας αντανακλά τις ανάγκες του εγχειρήματος: σκηνοθέτης ή σκηνοθέτρια, χορογράφος, αρχιμουσικός, καλλιτεχνικός διευθυντής ή διευθύντρια, εκπρόσωπος της παραγωγής, ενίοτε και ο/η δημιουργός του έργου. Η ονομασία παραπέμπει στην ακοή, η αξιολόγηση όμως είναι εξαρχής συνθετική και αφορά τη φωνή, το σώμα, τη σκηνική παρουσία, την τεχνική κατάρτιση και την ικανότητα συνεργασίας. Ο θεσμός παγιώθηκε τον 19ο αιώνα, με τους εισαγωγικούς διαγωνισμούς των ωδείων και των δραματικών σχολών και με τις δοκιμασίες πρόσληψης των λυρικών σκηνών, και υποκατέστησε σταδιακά τη σύσταση και την προσωπική γνωριμία ως κύριο κριτήριο στελέχωσης των θιάσων.


Η διαδικασία της ακρόασης σπανίως εξαντλείται σε μία συνάντηση. Συνήθως είναι κλιμακωτή: προηγείται προεπιλογή βάσει φακέλου και μαγνητοσκοπημένου δοκιμαστικού, ακολουθεί ο προκριματικός γύρος και έπεται μία ή περισσότερες ανακλήσεις, στις οποίες οι επικρατέστεροι/ες υποψήφιοι και υποψήφιες δοκιμάζονται σε υλικό της ίδιας της παραγωγής και σε συνδυασμούς με άλλους ερμηνευτές, ώστε να ελεγχθεί η σκηνική χημεία και η συνοχή του συνόλου. Στο θέατρο ο μονόλογος συχνά συμπληρώνεται από αιφνιδιαστική ανάγνωση αγνώστου κειμένου και από αυτοσχεδιαστικές ασκήσεις. Στο μιούζικαλ και στον χορό προηγείται ομαδική εκμάθηση σύντομης χορογραφικής φράσης, η οποία λειτουργεί και ως πρώτο φίλτρο. Οι ανοικτές ακροάσεις απευθύνονται σε όλους, ενώ οι κλειστές γίνονται με πρόσκληση, συχνά μέσω ατζέντηδων. Ο χρόνος κάθε υποψηφίου είναι αυστηρά περιορισμένος, γεγονός που καθιστά την ακρόαση μια συμπυκνωμένη μορφή επιτέλεσης με ιδιαίτερους κώδικες.


Στη μουσική η δοκιμασία είναι σε μεγάλο βαθμό τυποποιημένη. Οι υποψήφιοι και οι υποψήφιες για θέση σε ορχήστρα καλούνται να ερμηνεύσουν υποχρεωτικό πρόγραμμα και σειρά ορχηστρικών αποσπασμάτων, ενώ ακολουθεί δοκιμαστική περίοδος συνεργασίας. Από τη δεκαετία του 1970 πολλά σχήματα εισήγαγαν την ακρόαση πίσω από παραβάν, με στόχο την εξουδετέρωση της οπτικής προκατάληψης. Η καθιέρωση του παραβάν συνδέθηκε με τη σταδιακή αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στις μεγάλες ορχήστρες. Η μελέτη των Claudia Goldin [Κλαούντια Γκόλντιν] και Cecilia Rouse [Σεσίλια Ράους] καθιέρωσε τη σύνδεση αυτή στη διεθνή βιβλιογραφία, ενώ η μεθοδολογία και η ερμηνεία των δεδομένων της αποτελούν αντικείμενο συζήτησης. Η ίδια η πρακτική της τυφλής ακρόασης παραμένει βασικό εργαλείο δεοντολογίας στις προσλήψεις των ορχηστρών.


Παράλληλα με το μοντέλο της σύντομης παρουσίασης λειτουργεί το εργαστηριακό μοντέλο, όπου η επιλογή προκύπτει από παρατεταμένη συνεργασία. Το Théâtre du Soleil [Θέατρο του Ήλιου] της Ariane Mnouchkine [Αριάν Μνουσκίν] προκρίνει τα σταζ, εντατικά εργαστήρια που προηγούνται κάθε νέας δημιουργίας: στο σταζ του Φεβρουαρίου 2009 συμμετείχαν τετρακόσιοι πενήντα ερμηνευτές και ερμηνεύτριες, επιλεγμένοι ύστερα από δύο τύπους συνεντεύξεων ανάμεσα σε περισσότερους από χίλιους πεντακόσιους αιτούντες, και εργάστηκαν με αυτοσχεδιασμό και λαϊκές μορφές παιξίματος με μάσκα δίπλα στα μέλη του θιάσου. Η ίδια λογική διέπει τα νομαδικά σχολεία του θιάσου. Ανάλογες πρακτικές συναντώνται στο ερευνητικό θέατρο και στις πειραματικές ομάδες, όπου η καταλληλότητα κρίνεται από την αντοχή στη διαδικασία και από τη διάθεση ένταξης στην ομάδα, όχι από τη στιγμιαία εντύπωση.


Η ακρόαση συνιστά ταυτόχρονα κοινωνική σχέση και σχέση εξουσίας. Η ασυμμετρία ανάμεσα στην επιτροπή και στους υποψηφίους, η επισφάλεια της καλλιτεχνικής εργασίας και το άγχος της κρίσης έχουν αναδειχθεί σε αυτόνομο αντικείμενο μελέτης, ενώ οι επαγγελματικοί φορείς προωθούν πρωτόκολλα διαφάνειας, συμπερίληψης και αποφυγής των στερεοτυπικών κριτηρίων σωματότυπου, ηλικίας ή καταγωγής. Η ψηφιακή στροφή της δεκαετίας του 2020 γενίκευσε τις ακροάσεις εξ αποστάσεως, ενώ η τηλεοπτική εκμετάλλευση της διαδικασίας μετέτρεψε την ίδια την ακρόαση σε αυτοτελές θέαμα με μαζικό κοινό.

Αγγλικά
audition
Γαλλικά
audition, la; concours, le
Γερμανικά
Vorsprechen, das; Vorsingen, das; Vortanzen, das; Probespiel, das
Ιταλικά
audizione, la; provino, il; concorso, il

Συνώνυμα

οντισιόν, ωντισιόν, δοκιμαστικό

Σχετικοί όροι

ερμηνευτική ηλικία, δημιουργική διαδικασία, ταλέντο, σχολή χορού, διανομή ρόλων, επαγγελματισμός

Πεδίο εφαρμογής

• Θέατρο
• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Χορός
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]
• Εφαρμοσμένα είδη
• Παραθεατρικά είδη / λαϊκή και νεανική κουλτούρα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

“Spend at least 30 minutes with each actor. Ask them about their work. Ask them what they think about the play and the character. Be clear about what the job entails. Describe your working process and check they are comfortable with it. Ask them to read a scene from the play and set them simple tasks to do. Have a third person in the audition to read with the actor. Let the actors know which scene you will be working on before the audition. Ask them if they have any questions for you and be prepared to be challenged. Ensure that every actor is auditioned in the same way. Jot down a record of your thoughts after each audition. Listen to your hunches. If you have doubts, ring directors the actor has worked with previously”.


«Αφιερώστε τουλάχιστον 30 λεπτά σε κάθε ηθοποιό. Ρωτήστε τους για τη δουλειά τους. Ρωτήστε τους τι πιστεύουν για το έργο και τον χαρακτήρα. Να είστε σαφείς ως προς το τι ακριβώς συνεπάγεται η συγκεκριμένη εργασία. Περιγράψτε τον τρόπο που δουλεύετε και βεβαιωθείτε ότι αισθάνονται άνετα με αυτόν. Ζητήστε τους να διαβάσουν μια σκηνή από το έργο και αναθέστε τους απλές ασκήσεις. Ας έχετε ένα τρίτο άτομο στην ακρόαση, για να αλληλεπιδράσει με τον ηθοποιό στην ανάγνωση. Ενημερώστε τους ηθοποιούς πριν από την ακρόαση για τη σκηνή που θα δουλέψετε. Ρωτήστε τους αν έχουν απορίες και προετοιμαστείτε να αντιμετωπίσετε τυχόν αμφισβητήσεις. Βεβαιωθείτε ότι κάθε ηθοποιός περνάει από ακρόαση με τον ίδιο τρόπο. Καταγράψτε τις σκέψεις σας μετά από κάθε ακρόαση. Ακούστε τη διαίσθησή σας. Αν έχετε αμφιβολίες, τηλεφωνήστε σε σκηνοθέτες με τους οποίους ο ηθοποιός έχει συνεργαστεί στο παρελθόν».

Η βρεττανή σκηνοθέτρια Katie Mitchell [Κέιτυ Μίτσελ] συνοψίζει σε μορφή καταλόγου ελέγχου τη μέθοδο ακρόασης που εφαρμόζει, στο κεφάλαιο του εγχειριδίου της που είναι αφιερωμένο στην επιλογή των ηθοποιών. Η ακρόαση εδώ δεν στηρίζεται σε προετοιμασμένο μονόλογο αλλά σε ανάγνωση σκηνής από το ίδιο το έργο, με τρίτο πρόσωπο να διαβάζει απέναντι στον/στην ηθοποιό. Το απόσπασμα αναδεικνύει την ακρόαση ως αμφίδρομη διαδικασία, όπου ο/η υποψήφιος/υποψήφια ενημερώνεται εκ των προτέρων, ερωτά και αμφισβητεί, και θέτει ως όρο δεοντολογίας την ισότιμη μεταχείριση όλων.

Mitchell, K. (2008). The Director's Craft: A Handbook for the Theatre. London: Routledge, pp. 102-103.

Quote Icon

West Side Story

[...] Είχα δώσει [στην επιτροπή] ένα χαρτί δακτυλογραφημένο [...], χωρισμένο σε τρεις στήλες που έγραφαν: Σκηνοθέτης, Χορογράφος, Μουσικός. Τώρα έπρεπε [...] να γράψουν οι κριτές "ναι" ή "όχι". Το "ναι" σήμαινε ότι το κορίτσι κάνει για το μιούζικαλ, το "όχι" ότι δεν κάνει. Σαν τελείωσε η ακρόαση μού 'στειλαν το χαρτί πάνω στο γραφείο, για να δω ποιες είχαν επιλέξει και να τις προσλάβω. Από το πρωί είχε περάσει ένα ξανθό κορίτσι, εντυπωσιακότατο, που μού έφερε έναν χοντρό φάκελο με περγαμηνές από τις σπουδές της στην Αμερική. Μου 'χε κάνει εντύπωση, γιατί είχε λάμψη, γοητεία και είχε κάνει σπουδαία πράγματα [...] Κοιτάζω λοιπόν το χαρτί, [...] βρίσκω το όνομά της και διαβάζω την κρίση [...]. Χορογράφος τρία "ναι" κεφαλαία, μουσικός "ναι, οπωσδήποτε" και σκηνοθέτης ένα κεφαλαίο "όχι", στρογγυλό και σβουριχτό σαν του Μεταξά. Στεναχωρήθηκα, γιατί ήθελα οπωσδήποτε αυτό το κορίτσι και, όπως έβλεπα, οι δύο στους τρεις της επιτροπής ήταν ενθουσιασμένοι. Έστειλα την ταξιθέτρια [...] να παρακαλέσει τον κύριο [Σταμάτη] Φασουλή να έρθει μια στιγμή στο γραφείο μου. [...] Όταν τον ρώτησα γιατί [...] μού είπε ότι δεν τού άρεσε η φωνή της. Τον παρακάλεσα να βρει έναν τρόπο να κάνει το "όχι" "ναι", γιατί εμένα μού άρεσε πολύ και θα την έπαιρνα [...]. Ο Φασουλής, μανούλα σε αυτά, [...] φώναξε το κορίτσι στη σκηνή [...]: "Μπορείς αυτό το ίδιο κομμάτι [...] να μού το πεις εγγλέζικα;" "Βέβαια", τού είπε το κορίτσι και άρχισε αμέσως να παίζει το κομμάτι. Την πήρανε και σήμερα είναι πρωταγωνίστρια [...].

Ο θεατρικός επιχειρηματίας Γιώργος Λεμπέσης ανακαλεί την ακρόαση της νεαρής τότε Εβελίνας Παπούλια για την ελληνική παραγωγή του μιούζικαλ West Side Story, που ανέβηκε το καλοκαίρι του 1996 στο θέατρο Αθήναιον σε σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή. Το απόσπασμα φωτίζει τη λειτουργία της τριμελούς επιτροπής ακρόασης, με τον σκηνοθέτη, τον χορογράφο και τον μουσικό να ψηφίζουν χωριστά σε έντυπο δελτίο. Αποτυπώνει επίσης την πρακτική της επανάκλησης της υποψήφιας επί σκηνής για συμπληρωματική δοκιμασία και τη βαρύτητα της γνώμης του παραγωγού στην τελική επιλογή.

Λεμπέσης, Γ. (2008). Από απόσταση αναπνοής. Το θέατρο και οι άνθρωποί του όπως τα έζησα. Αθήνα: Α.Α. Λιβάνη, σσ. 236-237.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Στιγμιότυπα από την ακρόαση κοριτσιών για τους ρόλους των ορφανών στην επανάληψη του μιούζικαλ Annie

Οι κυνηγοί ταλέντων του τσίρκου Cirque du Soleil [Τσίρκο του Ήλιου] αναζητούν επί τέσσερις μήνες…

Μαρτυρία επαγγελματία μουσικού για την ακρόαση σε ορχήστρα [Probespiel]. Περιγράφονται οι τρεις γύροι της δοκιμασίας,…

Η ακρόαση της Alex Owens [Άλεξ Όουενς], την οποία ερμηνεύει η Jennifer Beals [Τζέννιφερ Μπηλς],…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Σκίτσα υποψηφίων από ακρόαση για τη στελέχωση του γυναικείου ανσάμπλ του θερινού θεάτρου Delmar Garden…

Ανακοίνωση ακροάσεων του Εθνικού Θεάτρου για τις νέες παραγωγές της Κεντρικής Σκηνής του κτηρίου Τσίλλερ…

Αφίσα αναγγελίας ακρόασης του Milano Contemporary Ballet για την εισαγωγή χορευτών και χορευτριών στο πρόγραμμα…

Αφίσα του εμβυθιστικού εργαστηρίου του νομαδικού σχολείου [École Nomade] του Θεάτρου του Ήλιου [Théâtre du…

βασική

Annett, M. (2001). Actor's Guide to Auditions and Interviews (2nd ed.). London: A & C Black.

Berry, D. (2018). Auditioning for Musical Theatre. London and New York: Routledge.

Catliff, S., Granville, J. (2013). The Casting Handbook: For Film and Theatre Makers. London and New York: Routledge.

David, M. A. (1982). The Dancer's Audition Book. New York: Sterling.

Evans, R. (2014). Auditions: The Complete Guide (2nd ed.). London and New York: Routledge.

Goldin, C., Rouse, C. (2000). "Orchestrating Impartiality: The Impact of 'Blind' Auditions on Female Musicians". American Economic Review, 90(4), 715-741.

Kayes, G., Fisher, J. (2002). Successful Singing Auditions. London: A & C Black.

Rutherford, N. (2012). Musical Theatre Auditions and Casting: A Performer's Guide Viewed from Both Sides of the Audition Table. London: Methuen Drama.

Shurtleff, M. (1978). Audition: Everything an Actor Needs to Know to Get the Part. New York: Walker and Company.

συμπληρωματική

Mitchell, K. (2008). The Director's Craft: A Handbook for the Theatre. London and New York: Routledge.

Picon-Vallin, B. (2009). Ariane Mnouchkine. Arles: Actes Sud-Papiers.

Μελιγκοπούλου, Μ. Έ. (2023). Η Χορωδιακή Τέχνη στην Ιστορία, τη Θεωρία και την Πράξη. Αθήνα: Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις.

Παπαλεξίου, Έ. (2025). Ταξιδεύοντας στη χώρα της Ουτοπίας: Η Αριάν Μνουσκίν και το Θέατρο του Ήλιου. Αθήνα: Καπόν.

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. ακρόαση [οντισιόν]. Ανακτήθηκε από https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/ακρόαση [οντισιόν]

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «ακρόαση [οντισιόν]». Ανακτήθηκε 30 September 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/ακρόαση [οντισιόν].

MLA

«ακρόαση [οντισιόν]». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 30 September 2026, https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/ακρόαση [οντισιόν].

1326